(2011) Ruiter, J.J. de. De wereld volgens Breivik en Bosma, in: VolZin, 12, 16, 10-12.
6 januari 2012 NB: deze versie van het artikel is zoals ik hem aanleverde aan de redactie van VolZin die hem redactioneel bewerkt heeft, en daarna gepubliceerd. Er kunnen dus verschillen bestaan tussen beide versies, maar die zijn hoofdzakelijk stilistisch van aard.
De wereld volgens Breivik en Bosma
Het is een hot topic in de media. Het feit dat Geert Wilders 30 maal in “A European declaration of Independence”, het 1.514 pagina’s tellende opstel van Anders Breivik, de dader van de aanslagen in Noorwegen op 22 juli 2011, genoemd wordt. Hij spreekt daarin diverse malen zijn waardering voor de PVV leider uit: “De Nederlandse politicus Geert Wilders die standvastigheid betoond heeft in het verzet tegen de islamisering ondanks de moord op zijn landgenoten Theo van Gogh en Pim Fortuyn en de ballingschap van Hirsi Ali (p. 653; vertalingen van mij). En: “Geert Wilders blijkt ook niet te geloven in het bestaan van een gematigde islam…. net als Oriana Fallaci, Filip Dewinter en ikzelf (= Anders Breivik).” Tja, Geert Wilders en zijn PVV hebben er een fan bij met bloed aan zijn handen. De PVV reactie was voorspelbaar: Breivik is een psychopaat. De PVV probeert middels democratische weg zijn doel van de bestrijding van de islamisering te realiseren en is tegen elke vorm van geweld.
Niemand wil natuurlijk geassocieerd worden met een moordenaar, en al helemaal niet met een moordenaar met ideologische motieven. Het woord ideologie lijkt me in deze discussie evenwel van cruciaal belang. Een ideologie bestaat doorgaans uit een tamelijk nauwsluitende visie op de wereld, de mensheid, de maatschappij en poneert oplossingen die even strak zijn. Afwijken van de lijn is slechts tot op zekere hoogte mogelijk. Aan het formuleren van een ideologie zijn altijd gevaren verbonden. Zou je ook religies ideologieën noemen, en mij is dat om het even, dan kun je je voorstellen dat mensen daadwerkelijk het zwaard opnemen als Jezus in Matteüs 10: 34 zegt: “Denk niet dat ik op aarde ben gekomen om vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard”, ook al heeft Jezus zelf, bij mijn weten, nooit iemand gedood. Als de Koran in soera 9, Het berouw, vers 123, zegt: “Strijdt tegen de ongelovigen” , dan zijn er altijd gelovigen die deze tekst tot uitvoering brengen. Vaak hebben de gewelddadige aanhangers geen oren naar vredelievende teksten als Lucas 6: 26: “Als iemand je op de wang slaat, bied hem dan ook de andere wang aan” of tolerante en vergevende teksten als soera 2 de Koe, vers 256: “In de godsdienst is geen dwang” en “Soera 38, Saad, vers 36: “De heer van de hemelen en de aarde…. de machtige, de Vergever.”
Het is een spagaat waar elke idealist, van extreem links tot extreem rechts en van atheïstisch tot fundamentalistisch orthodox mee te maken krijgt. En dat geldt dus ook voor de PVV. Als de PVV het over een tsunami van islamisering heeft of over het dragen van kopvodden, dan is het niet uit te sluiten dat iemand de woorden letterlijk neemt en met geweld actie onderneemt om de tsunami te stoppen en de kopvodden uit het straatbeeld te verwijderen. Als dan een partij of partij-ideoloog afstand neemt van dergelijke acties heeft hij in formeel-juridische zin het gelijk aan zijn of haar kant. Maar moreel-ethisch is het een ander verhaal. Wie een boodschap in de wereld stuurt heeft een verantwoordelijkheid. Dat noch Henk noch Ingrid, noch Ahmed noch Fatima daadwerkelijk een fysieke strijd aangaan.
Dit gezegd hebbende komen we tot het denken van Breivik. Breivik heeft de daad bij het woord gevoegd en Breivik laat ons een document na. Toen ik kennis nam van de inhoud ervan, verheerlijking van het christendom, afkeer van alles wat links is en van de islam, verzet tegen islamisering, het ophemelen van monoculturaliteit, het failliet aantonen van multiculturaliteit, sneren naar de elite, het tamelijk opportunistisch ophemelen van de staat Israel en de joden in Europa, zag ik direct een relatie met het gedachtegoed van de PVV. Heeft de PVV een schriftelijk document waarin haar ideeën gepresenteerd worden? Behalve het tamelijk korte partijprogramma op internet, is het partij-ideoloog Martin Bosma van wie in 2010 een boek verscheen onder de titel “De schijn-élite van de valse munters”. Op internet (www.nieuwwij.nl) ben ik bezig met het schrijven van een serie over dit boek onder de titel “De ideologie van de PVV”. Dit artikel, noodgedwongen kort, behandelt de belangrijkste onderwerpen, het christendom, de islam en linkse partijen en multiculturaliteit, die beide documenten aan de orde stellen, met name op basis van citaten. Een en ander zal duidelijk maken in welke mate de gedachtelijnen overeenkomsten met elkaar vertonen.
Het christendom
In zijn paragraaf 2.83 getiteld “De kerk, onderdeel van het probleem of onderdeel van de oplossing?” citeert Breivik Fjordman die stelt “gewoonlijk voor de opleving van het Christendom in Europa te zijn” (p. 686). In het erna volgende betoog stelt het document dat veel christelijke kerkleiders “consequent de verkeerde kant kiezen in zaken die de islam en islamitische migratie aangaan,” (p. 686) maar dat er gelukkig ook zijn die het gevaar van de islam inzien zoals de Australische aartsbisschop George Cardinall Pell (p. 689). Er vindt een strijd dwars door alle kerken plaats. Het besef moet er zijn dat “ze (de moslims, JJdR) ons willen onderwerpen, rechttoe rechtaan,”. Hebben ze het goede besef, dan zijn de kerken onderdeel van de oplossing, de bestrijding van de islam. Hebben ze dat besef niet, dan zijn ze onderdeel van het probleem, het binnenhalen van de islam. Hoe dan ook stelt Breivik dat “Het jodendom en christendom twee religies zijn waarvan de waarden en normen de mensen verder hebben gebracht dan enige andere religie; zij zijn beide grotendeels vreedzame en tolerante religies” (p.; 399). Bosma stelt in zijn boek (p. 94): “Met weinig zaken mag de Nederlander blijer zijn dan met de christelijke achtergrond van zijn land”, waarna hij ingaat op alle zegeningen van het christendom, zoals “de scheiding tussen kerk en staat, democratie en tolerantie”. Maar ook hij heeft oog voor de schaduwkant van het christendom: “De voorhoede van linkse christenen is opvallend. Zij verzetten zich tegen ‘het vijandbeeld’ (van de islam, JJdR), roepen op tot ‘dialoog’ en ‘begrip’ (p. 311)” en dat laatste is uiteraard verkeerd. Het christendom dient volgens beiden hoe dan ook deel uit te maken van een –toekomstige- monoculturele samenleving waarover beneden meer.
De islam
In zijn paragraaf 1.4 “Godsdienst van vrede? De oorlog van de islam tegen de wereld” behandelt het document van Breivik de islam. Het betoogt, na een uitputtende analyse van haar dogma’s dat “het alleszins redelijk is de islam en de Sharia als een vorm van totalitarisme te beschouwen” (p. 75), dat tot doel heeft “die culturen en individuen die zich niet onderwerpen aan de Islamitische overheid met geweld te onderwerpen” (p. 104). “De verkeerd begrepen term islamo-fascisme is geheel redundant. Islam is zelf een vorm van fascisme (p 104).” Bosma begint zijn boek met de vaststelling “dat er vele wegen naar Rome leiden, maar altijd maar één weg naar Mekka” en die weg naar Mekka is geplaveid met geweld, onderdrukking en misleiding. “De islam brengt ons onderling wantrouwen, zeker geen multiculturele verrijking” (p. 321). “Op lange termijn bestaat de levensgrote mogelijkheid van de invoering van de sharia in (gedeelten van) Nederland” (p. 119). “De islam tolereert geen kritische geesten; elke kritiek is onmiddellijk kritiek op Allah en dat levert tal van gevaren op voor de gezondheid (p. 148)” waarbij Bosma onder andere refereert aan de moord op Theo van Gogh. In beide documenten is geen goed woord over voor de islam en haar belijders. Of in de woorden van Breivik “Islam is een kwaad” (p. 399).
De linkse partijen en multiculturaliteit
Paragraaf 2.8 van Breiviks document wordt voorafgegaan door de volgende titel “De naam van de duivel: cultureel marxisme, multiculturalisme…. Het recept voor een ramp” en daarmee is de toon gezet. “Multiculturalisme (cultureel Marxisme/politieke correctheid (AB)).. is de elementaire oorzaak van de voortschrijdende islamisering van Europa” (p. 16). Verder is “Cultureel marxisme/multiculturalisme nooit en nergens oorspronkelijk een arbeidersbeweging geweest” (p. 372). Kortom: “Multiculturalisme moet vernietigd worden” (p. 409). Breivik legt de link tussen wat hij cultureel marxisme, kort gezegd alles wat links is, noemt en multiculturaliteit. Hij geeft evenwel ook aan dat politici van veel andere politieke partijen geïnfecteerd zijn met het multiculturele virus, met name die van de Europese Unie. Hij heeft het dan ook over de zelfmoord (niet: moord) van Europa (paragraaf 2.23). Ook Bosma is uiterst negatief over multiculturaliteit en de ermee verbonden linkse partijen. Na de overname van de Partij van de Arbeid door Nieuw Links “wachtten de sixtiesidealen een stralende toekomst (p. 39).” Die stralende toekomst bestaat, volgens Bosma, uit het openzetten van de grenzen, voor wat de PVV massa-immigratie noemt en de vorming en acceptatie van de multiculturele samenleving. Nieuw Links is verantwoordelijk voor deze twee drama’s die Nederland, aldus Bosma, overkomen zijn en die ons land naar de gallemiesen zullen brengen als we niet ingrijpen.“Moslimmigranten zijn de stoottroepen van mei 1968; het zijn de mohammedanen die moeten slagen waar de soixant-huitards faalden: de vestiging van het postraciale, multiculturele, egalitaire Utopia vol broederschap en zonder archaïstische nationale symbolen – en al helemaal zonder christendom (p. 318)”. Opmerkelijk is dat beiden de zegeningen tellen van monoculturaliteit. In zijn paragraaf 3.91 “Het toekomstige model van democratie en monoculturaliteit” behandelt Breivik het Europa van 2083 waarin “monoculturaliteit wordt heringevoerd” naast een versterking van het christendom (p. 1189). Bosma sluit hier naadloos op aan: “Monoculturaliteit, aangevuld met christelijk-westerse waarden als vlijt, discipline, eerlijkheid en efficiency zorgden voor een ongeëvenaard hoogtepunt in de menselijke geschiedenis. Het heeft de mensheid alles gegeven waar ze ooit naar heeft kunnen verlangen (p. 187).”
Ontmoeting
Het moge duidelijk zijn dat, mochten Breivik en Bosma elkaar ontmoeten, veel te bespreken hebben. Beiden bevinden zich ideologisch gesproken in dezelfde hoek. Breivik heeft evenwel gewelddadige consequenties aan zijn overwegingen verbonden en daarin onderscheidt hij zich van Bosma. Toch mag het opstel van Breivik een waarschuwing voor Bosma en de PVV zijn. Het gedachtegoed waar de PVV voor staat blijkt in staat te zijn mensen tot geweld te brengen. Daar kun je moord en brand over schreeuwen, maar even zo goed is er niets nieuws onder de zon. De religies en andere ideologieën ter wereld gingen de PVV hierin al voor en daarom is het meer dan te betreuren dat de PVV in die zin salonfähig geworden is. Het is nu tijd de ideologie te toetsen en te zuiveren, maar als echte partij-ideoloog zal Bosma dat niet doen. Het ligt immers aan de anderen en niet aan hun: ook daarin gaan christenen, moslims, marxisten, fascisten en noem maar op de PVV voor. Een gemiste kans.
Jan Jaap de Ruiter, 7 augustus 2011